รับจดทะเบียนพาณิชย์ ร้านค้าออนไลน์ ต้องเตรียมอะไรบ้าง

ผู้ประกอบการที่ขายสินค้า หรือให้บริการผ่านเว็บไซต์ Facebook, Instagram, TikTok, LINE หรือช่องทางออนไลน์อื่น หากมีการซื้อขายสินค้าและบริการเป็นปกติ ควรตรวจว่ากิจการของตนเข้าข่ายต้องจดทะเบียนพาณิชย์หรือไม่ เพราะการขายออนไลน์ไม่ได้มีเพียงเรื่องการตลาด แต่ยังเกี่ยวข้องกับการจดทะเบียน ภาษี เอกสาร และระบบบัญชีของกิจการด้วย

สำหรับผู้ที่กำลังมองหา รับจดทะเบียนพาณิชย์ ร้านค้าออนไลน์ สิ่งแรกที่ควรทำคือเตรียมข้อมูลของผู้ประกอบการ สถานที่ตั้ง ช่องทางออนไลน์ และรายละเอียดพาณิชยกิจให้ครบก่อนยื่นคำขอ บทความนี้สรุปสิ่งที่ควรรู้ตั้งแต่การตรวจว่าต้องจดหรือไม่ เอกสารที่ต้องเตรียม สถานที่ยื่น และข้อแตกต่างระหว่างทะเบียนพาณิชย์กับการจดบริษัท

จดทะเบียนพาณิชย์ กับจดทะเบียนการค้า คือเรื่องเดียวกันหรือไม่

ในภาษาทั่วไป ผู้ประกอบการมักเรียกว่า “จดทะเบียนการค้า” แต่ชื่อที่ใช้ในทางกฎหมายคือ การจดทะเบียนพาณิชย์ ภายใต้พระราชบัญญัติทะเบียนพาณิชย์และหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวข้อง

กรณีขายสินค้าและบริการผ่านอินเทอร์เน็ต จะเกี่ยวข้องกับการจดทะเบียนพาณิชย์สำหรับพาณิชยกิจอิเล็กทรอนิกส์ หากต้องการอ่านรายละเอียดเชิงกฎหมายว่าใครต้องจดและกิจการประเภทใดเข้าข่ายโดยตรง ให้ดู จดทะเบียนพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ คืออะไร ซึ่งให้หน้านั้นเป็นบทความหลักด้าน Search Intent “คืออะไร / ใครต้องจด”

ร้านค้าออนไลน์แบบไหนเข้าข่ายต้องจดทะเบียนพาณิชย์

ตามแนวปฏิบัติของกรมพัฒนาธุรกิจการค้า การซื้อขายสินค้าหรือบริการผ่านเว็บไซต์หรือ Social Media ที่เป็นการทำการค้าโดยปกติ ถือเป็นการซื้อขายผ่านอินเทอร์เน็ตและเข้าข่ายพาณิชยกิจอิเล็กทรอนิกส์

ประเภทกิจการที่เกี่ยวข้องกับพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ที่พบได้ เช่น

• การซื้อขายสินค้าหรือบริการผ่านอินเทอร์เน็ต
• การให้บริการอินเทอร์เน็ต
• การให้บริการพื้นที่เครื่องคอมพิวเตอร์แม่ข่าย หรือ Web Hosting
• การให้บริการตลาดกลางสำหรับซื้อขายสินค้าและบริการ หรือ e-Marketplace

หากมีเพียงเว็บไซต์หรือเพจที่ใช้ประชาสัมพันธ์ข้อมูล แต่ไม่มีการซื้อขายสินค้าและบริการผ่านช่องทางดังกล่าว ต้องพิจารณาข้อเท็จจริงแยกจากร้านค้าที่เปิดรับคำสั่งซื้อเป็นปกติ

ขายผ่าน Facebook, Instagram หรือ TikTok ต้องจดหรือไม่

สิ่งสำคัญไม่ได้อยู่ที่ชื่อแพลตฟอร์ม แต่อยู่ที่ลักษณะการประกอบกิจการ หากมีการเสนอขายสินค้า รับคำสั่งซื้อ และดำเนินการซื้อขายผ่านช่องทางออนไลน์เป็นปกติ ก็เข้าลักษณะการทำพาณิชย์ผ่านอินเทอร์เน็ตตามแนวปฏิบัติของกรมพัฒนาธุรกิจการค้า

ดังนั้นร้านที่ขายผ่าน Facebook, Instagram หรือช่องทาง Social Commerce จึงไม่ควรเข้าใจว่าการไม่มีเว็บไซต์ของตนเองทำให้ไม่ต้องพิจารณาเรื่องทะเบียนพาณิชย์

หากธุรกิจขายผ่าน Marketplace เช่น Shopee หรือ Lazada และต้องการจัดระบบบัญชีต่อเนื่อง สามารถอ่าน โปรแกรมบัญชีสำหรับร้านค้าออนไลน์ Shopee Lazada เพิ่มเติมได้

ต้องจดทะเบียนภายในกี่วัน

ผู้ประกอบพาณิชยกิจที่เข้าข่ายต้องจดทะเบียนควรดำเนินการภายในระยะเวลาที่กฎหมายกำหนด โดยแนวทางของกรมพัฒนาธุรกิจการค้าระบุการจดทะเบียนภายใน 30 วันนับแต่วันที่เริ่มประกอบพาณิชยกิจ

จึงไม่ควรรอให้ร้านมียอดขายสูงหรือเปิดกิจการมานานแล้วจึงค่อยพิจารณา เพราะวันเริ่มประกอบกิจการเป็นข้อมูลสำคัญของการจดทะเบียน

จดทะเบียนพาณิชย์ร้านค้าออนไลน์ ใช้เอกสารอะไรบ้าง

เอกสารจริงขึ้นอยู่กับรูปแบบผู้ประกอบการ ที่ตั้ง และรายละเอียดพาณิชยกิจ แต่โดยทั่วไปควรเตรียมข้อมูลและเอกสารหลักไว้ล่วงหน้า เช่น

ต้นฉบับเดิมของหน้านี้ก็มีรายการเอกสารแยกกรณีบุคคลธรรมดาและนิติบุคคลค่อนข้างละเอียด :chatgpt-content-reference{index="4"} แต่ฉบับใหม่ควรเขียนเป็น “เอกสารที่ควรเตรียมเบื้องต้น” เพราะรายละเอียดเอกสารของหน่วยรับจดแต่ละกรณีอาจต่างกัน และควรตรวจรายการล่าสุดก่อนยื่นจริง

ใช้บ้านหรือคอนโดเป็นที่ตั้งร้านค้าออนไลน์ได้หรือไม่

ประเด็นสำคัญคือผู้ประกอบการต้องมีสถานที่ตั้งที่สามารถระบุได้และมีหลักฐานการใช้สถานที่ตามที่หน่วยรับจดกำหนด หากสถานที่เป็นของบุคคลอื่น อาจต้องใช้หนังสือยินยอม หรือสัญญาเช่าประกอบตามข้อเท็จจริง

กรณีเช่าสถานที่ ควรตรวจสัญญาเช่าด้วย เพราะสัญญาอาจเกี่ยวข้องกับ อากรแสตมป์ ตามลักษณะตราสาร

จดทะเบียนพาณิชย์ที่ไหน

การจดทะเบียนพาณิชย์พิจารณาจากสถานที่ตั้งของสถานประกอบการ โดยกรณีกรุงเทพมหานครดำเนินการกับหน่วยงานของกรุงเทพมหานครตามพื้นที่ ส่วนต่างจังหวัดดำเนินการกับหน่วยงานท้องถิ่นที่มีอำนาจรับจดทะเบียนในพื้นที่ เช่น เทศบาลหรือองค์การบริหารส่วนตำบลตามกรณี

ก่อนเดินทางควรตรวจหน่วยงานที่รับผิดชอบตามที่ตั้งจริงอีกครั้ง เพราะการแบ่งเขตอำนาจและช่องทางบริการควรอ้างอิงข้อมูลของพื้นที่ ณ วันที่ยื่นคำขอ

ค่าธรรมเนียมจดทะเบียนพาณิชย์เท่าไร

ตามอัตราค่าธรรมเนียมของกรมพัฒนาธุรกิจการค้า ค่าธรรมเนียมการจดทะเบียนพาณิชย์อยู่ที่ 50 บาท ส่วนการจดทะเบียนเปลี่ยนแปลงหรือเลิกประกอบพาณิชยกิจมีอัตราอีกแบบหนึ่ง

ค่าธรรมเนียมราชการดังกล่าวเป็นคนละส่วนกับค่าบริการของผู้รับดำเนินการ หากมีการมอบหมายให้บุคคลอื่นจัดเตรียมเอกสารหรือดำเนินการแทน

DBD Registered คืออะไร

DBD Registered เป็นเครื่องหมายที่เกี่ยวข้องกับผู้ประกอบธุรกิจพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์และใช้แสดงข้อมูลการมีตัวตนของผู้ประกอบการตามระบบของกรมพัฒนาธุรกิจการค้า

แต่ต้องแยกให้ชัดว่า การจดทะเบียนพาณิชย์ร้านออนไลน์กับสิทธิใช้เครื่องหมาย DBD Registered ไม่ได้หมายความว่า Social Media ทุกช่องทางจะได้รับเครื่องหมายโดยอัตโนมัติ แนวปฏิบัติของ DBD ระบุว่าการใช้เครื่องหมาย DBD Registered สำหรับร้านค้าออนไลน์ใช้กับ เว็บไซต์ที่มีโดเมนเนมของตนเอง ไม่รวม Social Media อย่างเดียว

จึงไม่ควรเขียนเหมารวมแบบบทความเดิมว่าจดร้านออนไลน์แล้วนำเครื่องหมายไปติดทุกแพลตฟอร์มได้ทันที

จดทะเบียนพาณิชย์แล้ว เท่ากับจดบริษัทหรือไม่

ไม่ใช่ การจดทะเบียนพาณิชย์และการจดทะเบียนบริษัทเป็นคนละเรื่อง การจดทะเบียนพาณิชย์เป็นการจดข้อมูลการประกอบพาณิชยกิจ ส่วนการจัดตั้งบริษัทเป็นการจัดตั้งนิติบุคคลที่มีสถานะตามกฎหมายแยกจากบุคคลธรรมดา

ผู้ขายออนไลน์สามารถดำเนินธุรกิจในรูปบุคคลธรรมดาได้หากเหมาะกับลักษณะกิจการ ไม่จำเป็นต้องจดบริษัทเพียงเพราะขายออนไลน์

หากกำลังพิจารณาว่าควรตั้งบริษัทหรือไม่ สามารถอ่าน จดบริษัทขายของออนไลน์ ต้องเตรียมอะไรบ้าง และ จดทะเบียนธุรกิจและนิติบุคคล เพิ่มเติมได้

จดทะเบียนพาณิชย์แล้ว ต้องเสียภาษีอะไรบ้าง

การจดทะเบียนพาณิชย์ไม่ได้ทำให้เกิดภาษีชนิดใหม่เพียงเพราะมีใบทะเบียน แต่ผู้ประกอบการยังต้องนำรายได้จากการขายสินค้าและบริการไปพิจารณาภาษีตามรูปแบบของผู้ประกอบการและข้อเท็จจริงของกิจการ

กรณีบุคคลธรรมดา ควรแยกรายได้ธุรกิจและเก็บเอกสารให้เป็นระบบ สามารถอ่าน วางแผนภาษีบุคคลธรรมดา เพิ่มเติม

หากมีรายรับถึงเกณฑ์หรือกิจการเข้าหลักเกณฑ์ VAT ควรศึกษา ภาษีมูลค่าเพิ่ม VAT แยกต่างหาก ไม่ควรเข้าใจว่าการมีทะเบียนพาณิชย์เท่ากับจด VAT แล้ว

ร้านค้าออนไลน์ควรจัดบัญชีอย่างไรหลังจดทะเบียน

แม้เป็นร้านออนไลน์ขนาดเล็กก็ควรเริ่มแยกเงินธุรกิจกับเงินส่วนตัว เก็บรายงานยอดขายจากแพลตฟอร์ม หลักฐานค่าธรรมเนียม ค่าขนส่ง ค่าโฆษณา และเอกสารซื้อสินค้าไว้ให้ครบ

โดยเฉพาะ Marketplace มักโอนเงินให้ร้านเป็นยอดสุทธิหลังหักค่าธรรมเนียม หากนำยอดสุทธิใน Statement ไปถือเป็นยอดขายทันที ตัวเลขรายได้อาจไม่ตรงกับยอดขายจริง

สามารถศึกษา บัญชีธุรกิจแต่ละประเภท, ภาษีหัก ณ ที่จ่าย และ บัญชีบริษัทต้องทำอะไรบ้าง เพื่อจัดระบบข้อมูลต่อเนื่อง

Checklist ก่อนยื่นจดทะเบียนพาณิชย์ร้านค้าออนไลน์

ข้อผิดพลาดที่ร้านค้าออนไลน์พบบ่อย

• เข้าใจว่าขายผ่าน Social Media ไม่ต้องจดทะเบียน
• เข้าใจว่าจดทะเบียนพาณิชย์แล้วเท่ากับจดบริษัท
• เข้าใจว่าจดทะเบียนพาณิชย์แล้วเท่ากับจด VAT
• ใช้ที่อยู่สถานประกอบการโดยไม่มีเอกสารรองรับ
• ยื่นรายละเอียดร้านออนไลน์ไม่ตรงกับที่เปิดขายจริง
• คิดว่า DBD Registered ใช้กับ Social Media ได้ทุกกรณี
• ไม่ได้เก็บข้อมูลยอดขายและค่าใช้จ่ายหลังเริ่มกิจการ
• นำยอดเงินสุทธิจาก Marketplace มาเป็นยอดขายโดยไม่กระทบรายการ

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับจดทะเบียนพาณิชย์ร้านค้าออนไลน์

1. ขายของผ่าน Facebook ต้องจดทะเบียนพาณิชย์หรือไม่?

หากเป็นการขายสินค้าและบริการผ่านช่องทางออนไลน์เป็นปกติ ต้องพิจารณาการจดทะเบียนพาณิชย์ตามหลักเกณฑ์พาณิชยกิจอิเล็กทรอนิกส์ ไม่ได้ยกเว้นเพียงเพราะขายผ่าน Social Media

2. ร้าน Shopee หรือ Lazada ต้องจดหรือไม่?

หากผู้ประกอบการดำเนินการซื้อขายออนไลน์เป็นปกติ ควรตรวจการจดทะเบียนพาณิชย์ตามหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวข้อง แม้พื้นที่ขายจะอยู่บน Marketplace ของบุคคลอื่นก็ตาม

3. จดทะเบียนพาณิชย์ต้องเสียค่าธรรมเนียมเท่าไร?

ค่าธรรมเนียมราชการสำหรับการจดทะเบียนพาณิชย์ตามอัตราปัจจุบันอยู่ที่ 50 บาท โดยค่าบริการดำเนินการของผู้รับมอบหมายเป็นคนละส่วนกัน

4. จดทะเบียนพาณิชย์แล้วใช้ DBD Registered ได้เลยหรือไม่?

ไม่ควรเข้าใจเช่นนั้น การขอใช้เครื่องหมายมีขั้นตอนและเงื่อนไขของระบบ DBD Registered โดยแนวปฏิบัติปัจจุบันระบุการใช้เครื่องหมายสำหรับร้านออนไลน์ที่เป็นเว็บไซต์และมีโดเมนเนมของตนเอง

5. จดทะเบียนพาณิชย์แล้วต้องจดบริษัทด้วยหรือไม่?

ไม่จำเป็นในทุกกรณี การจดทะเบียนพาณิชย์และการตั้งบริษัทเป็นคนละกระบวนการ ควรพิจารณารูปแบบธุรกิจ รายได้ ความเสี่ยง ผู้ร่วมลงทุน และแผนการเติบโตประกอบกัน

สรุป รับจดทะเบียนพาณิชย์ ร้านค้าออนไลน์ ควรเตรียมข้อมูลให้พร้อมก่อนยื่น

การ รับจดทะเบียนพาณิชย์ ร้านค้าออนไลน์ ไม่ควรเริ่มเพียงจากการกรอกแบบฟอร์ม แต่ควรตรวจให้ชัดก่อนว่ากิจการเข้าข่ายอย่างไร เปิดขายผ่านช่องทางใด ใช้สถานที่ใด และเอกสารสิทธิใช้สถานที่ครบหรือไม่

หลังจดทะเบียนแล้ว ผู้ประกอบการควรจัดระบบรายได้ เอกสาร บัญชี และภาษีควบคู่กันไป เพราะใบทะเบียนพาณิชย์ไม่ได้แทนหน้าที่ด้านภาษีหรือบัญชี หากต้องการเข้าใจงานบัญชีหลังเริ่มธุรกิจ สามารถอ่าน สำนักงานบัญชีมีงานอะไรบ้าง และ การทำบัญชีรายเดือนและรายปี เพิ่มเติมได้